Ψηφιακή ψευδαίσθηση – τι είναι το deepfake;

Η φωτογραφία του αγοριού παραπάνω μοιάζει με μια συνηθισμένη φωτογραφία, έτσι δεν είναι; Η πραγματικότητα, όμως, είναι εκπληκτικά διαφορετική: αυτό το άτομο δεν υπάρχει, και η εικόνα του έχει δημιουργηθεί τεχνητά. Με λίγα λόγια, πρόκειται για το λεγόμενο «deepfake».

Παλαιότερα, οι απατεώνες μπορούσαν το πολύ να κόψουν το κεφάλι κάποιου από μια φωτογραφία και να το επικολλήσουν σε μια άλλη εικόνα. Σήμερα, η τεχνολογία επιτρέπει να γίνει το ίδιο με βίντεο και φωνή – και μάλιστα με πολύ πιο ρεαλιστικό τρόπο. Το «deepfake» (προφέρεται «ντιπ-φέικ») είναι ένα προηγμένο ψηφιακό φωτομοντάζ, το οποίο συχνά είναι εξαιρετικά δύσκολο να διακριθεί από την πραγματικότητα.

Από πού προέρχεται αυτό το όνομα; Η λέξη αυτή προέκυψε από τη σύνθεση δύο αγγλικών λέξεων:

• Deep (βαθύ) – αναφέρεται στο «βαθύ μάθημα», δηλαδή στον τρόπο με τον οποίο ο υπολογιστής μαθαίνει πώς ακριβώς μοιάζει το πρόσωπό μας, πώς ανοιγοκλείνουμε τα μάτια ή πώς κινούνται τα χείλη μας.
• Fake (ψεύτικο) – επειδή το τελικό αποτέλεσμα είναι ψεύτικο, αν και συχνά μοιάζει σχεδόν τέλεια με την πραγματικότητα.

Γιατί το αναφέρουμε αυτό; Το deepfake μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αθώα διασκέδαση ή για υπέροχους σκοπούς. Γίνεται δυνατή η «ζωντάνευση» παλιών φωτογραφιών, χάρη στην οποία ακούμε το γέλιο του προπάππου μας ή συνομιλούμε με τον αγαπημένο μας καλλιτέχνη που έχει πεθάνει εδώ και πολύ καιρό (ο ίδιος ο Σαλβαδόρ Νταλί μιλάει για τα έργα του σε ένα μουσείο της Φλόριντα και, στο τέλος της ξενάγησης, προτείνει να βγάλουμε μια κοινή φωτογραφία).

Δυστυχώς, όλο και πιο συχνά το deepfake αποτελεί επίσης εργαλείο στα χέρια απατεώνων, οι οποίοι χρησιμοποιούν τεχνητά τις φωνές παιδιών που ζητούν χρήματα ή τις εικόνες γνωστών και σεβαστών προσώπων, με σκοπό να μας πείσουν με δόλιο τρόπο για κάτι. Αυτό το μάθημα θα σας διδάξει πώς να χρησιμοποιείτε με ασφάλεια τις σύγχρονες τεχνολογίες και σε τι πρέπει να προσέχετε.