Cyfrowa iluzja – czym są i jak rozpoznawać deepfake

Co zrobić, gdy masz wątpliwości?

Jeśli podczas oglądania filmu, zdjęcia lub w trakcie rozmowy telefonicznej poczujesz, że coś jest „nie tak”, nie panikuj. To, że oszustwo jest wiarygodne, nie jest powodem do wstydu – tak po prostu działa nasz mózg. Wykonaj te proste kroki weryfikacji:

W przypadku podejrzanych połączeń telefonicznych:

  • Zatrzymaj emocje: Oszuści celowo chcą Cię wprowadzić w stan niepokoju lub pośpiechu, aby „wyłączyć” Twoje logiczne myślenie. Jeśli ktoś prosi Cię o pilny przelew lub podanie haseł, weź głęboki oddech i nie działaj natychmiast.
  • Zadaj pytanie o „hasło”: Jeśli dzwoni do Ciebie osoba podająca się za kogoś bliskiego i prosi o pieniądze, zadaj jej pytanie, na które odpowiedź znacie tylko Wy (np. o imię Waszego zwierzaka). Oszust, mimo że potrafi naśladować głos, nie posiada Twoich prywatnych wspomnień.
  • Porozmawiaj z kimś bliskim: Nie podejmuj decyzji samemu, zwłaszcza jeśli sprawa dotyczy pieniędzy. Zakończ połączenie i zadzwoń do kogoś z rodziny lub sąsiada i opowiedz o swoich wątpliwościach. Często „drugie spojrzenie” innej osoby wystarczy, by natychmiast dostrzec podstęp, którego my w emocjach nie widzimy.

W przypadku sensacyjnych informacji w Internecie:

  • Wykonaj „test logiki”: Widząc sensacyjną wiadomość zapytaj siebie: „Czy to jest możliwe?”. Czy sytuacja na ekranie ma sens w prawdziwym świecie?. Pamiętaj, że obraz i dźwięk mogą kłamać, dlatego podświadome zaufanie do zmysłów trzeba zastąpić chłodną oceną faktów.
  • Wyszukiwarka Google: Internet to nie tylko miejsce dla oszustów, ale też ogromna baza wiedzy, która pomoże Ci ich zdemaskować. Wpisz w okno wyszukiwania to, co właśnie zobaczyłeś. Jeśli informacja jest prawdziwa i ważna, na pewno napiszą o niej duże, znane portale informacyjne lub wspomną o niej w radiu i telewizji. 
  • Sprawdź instytucję: Zawsze sprawdzaj, kto przygotował daną informację lub badanie. Jeśli nazwa firmy brzmi obco i nie możesz jej znaleźć w internecie, zachowaj szczególną ostrożność.