Naprawdę proste nawyki mogą uchronić przed kradzieżą danych osobowych i oszustwami. Poniżej przedstawione są porady, z przykładami z życia i krokami do wykonania:
- Nie podawaj danych przez telefon ani SMS: Jeśli ktoś dzwoni, udając pracownika banku, ZUS czy policji, i prosi o PESEL, numer karty czy hasło – rozłącz się natychmiast. Zadzwoń sam na oficjalny numer banku z rachunku lub strony www (np. 800 dla PKO BP). Przykład: „Pani Halino, tu bank – podaj PIN”. Lepiej sprawdzić!
- Nie udostępniaj zdjęć dokumentów: Nigdy nie wysyłaj skanu dowodu, paszportu czy rachunku przez WhatsApp czy e-mail, nawet „znajomemu”. Zdjęcia trafiają do oszustów i służą do fałszywych kont. Trzymaj dokumenty w szufladzie lub szyfruj na komputerze.
- Używaj silnych haseł i różnych dla każdego serwisu: Silne hasło to min. 12 znaków: wielkie/małe litery, cyfry, znaki (np. „Jesien2026!Kot”). Nigdy nie używaj tego samego hasła do Facebooka i banku – jeśli zhakują media, stracisz konto bankowe. Użyj darmowego menedżera haseł jak LastPass.
- Nie klikaj w podejrzane linki: E-mail „Twoje konto zablokowane – kliknij tu” to pułapka. Zawsze wpisz adres www ręcznie (np. ing.pl) i sprawdź pasek przeglądarki – musi być „https://” i kłódka. Przykład: link do strony skraca się przez” bit.ly”? Nie ryzykuj!
- Ustaw prywatność w mediach społecznościowych: Na Facebooku zmień ustawienia: ukryj datę urodzenia, adres, listę znajomych przed „publicznym”. Wpisz „ustawienia prywatności” w wyszukiwarkę FB i wybierz „Tylko znajomi”. To blokuje oszustów zbierających dane.
- Aktywuj powiadomienia o logowaniu: W banku (aplikacja lub profil) włącz SMS/e-mail o każdym logowaniu. Dostaniesz alert: „Próba wejścia z innego miasta?” – wtedy zmień hasło od razu.
- Włącz dwustopniową weryfikację (2FA): W gmailu, banku czy na Facebooku dodaj kod SMS do loginu/hasła. Nawet z hasłem oszust potrzebuje telefonu. Włącz w ustawieniach konta.
- Zastrzeż numer PESEL i zmieniaj hasła regularnie: Zastrzeżenie PESEL (darmowe na gov.pl lub policji) blokuje wyłudzenia kredytów. Co 3 miesiące zmieniaj hasła do banku i poczty. Zapisz nowe hasło w notesie.
- Aby się chronić, zawsze pytaj nadawcę osobiście, czy wysłał link, nie klikaj w nic podejrzanego, wpisuj adresy stron ręcznie, usuwaj i blokuj takie wiadomości oraz wyłącz auto-pobieranie multimediów w aplikacjach.
Co zrobić, jeśli coś wydaje nam się podejrzane?
Sprawdzaj BIK.pl co miesiąc (darmowo możesz to zrobić raz na pół roku.), zgłaszaj na policję i do banku. Unieważnij dowód online na gov.pl. Pamiętaj: lepiej dmuchać na zimne!